تاریخچه
جغرافیا از اولین رشتههایی است که پس از تاسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳ بصورت مشترک و به نام رشته «تاریخ-جغرافیا» ایجاد و تدریس آن در دانشکده ادبیات و علوم انسانی ادامه یافت. در سال۱۳۴۲ بنا به ضرورتهای ناشی از گسترش علم جغرافیا و تخصصی شدن آن و نیز اجرای نظام جدید دانشگاهی رشته «تاریخ- جغرافیا» در دانشگاه تفکیک و هر یک بصورت گروه آموزشی مستقل به فعالیت پرداختند. براین اساس، گروه جغرافیا برای اولین بار در دوره کارشناسی مستقلاً اقدام به پذیرش دانشجو کرد و از سال تحصیلی ۱۳۴۵-۱۳۴۴ رسماً شامل سه رشته تخصصی به شرح زیر گردید:
الف: جغرافیای انسانی و اقتصادی، ب: جغرافیای طبیعی، ج: کارتوگرافی
در سال 1380، شورای گسترش آموزش عالی با تأسیس دانشکده جغرافیا در دانشگاه تهران موافقت کرد. دانشکده در سال ۱۳۸۶ از دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران خارج و دارای فضایی مستقل در خارج از پردیس مرکزی دانشگاه تهران شد. در حال حاضر دانشکده جغرافیا دارای چهار گروه آموزشی شامل:
• جغرافیای انسانی،
• جغرافیای طبیعی،
• جغرافیای سیاسی و
• سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی می باشد.
رشتهها و گرایشها
دوره کارشناسی
علوم جغرافیایی
دوره کارشناسی ارشد
جغرافیا و برنامهریزی شهری – جغرافیا و برنامه-ریزی روستایی – آب و هواشناسی شهری – ژئومورفولوژی – برنامهریزی آمایش سرزمین – مخاطرات محیطی – سنجش از دور و GIS (مطالعات شهری و روستایی) – سنجش از دور و GIS (مطالعات آب و خاک) – جغرافیای سیاسی– جغرافیا و برنامه ریزی گردشگری – جغرافیای سیاسی – آب و هواشناسی سینوپتیک
دوره دکتری
جغرافیا و برنامهریزی شهری – جغرافیا و برنامهریزی روستایی – آب و هواشناسی – ژئومورفولوژی – سنجش از دور و GIS – جغرافیای سیاسی
آزمایشگاهها و کارگاهها
آزمایشگاه پالئوكلیماتولوژی
این آزمایشگاه جهت انجام پژوهش و تحقیق در ارتباط با آب و هوای گذشته كره زمین در سال 1386 تأسیس گردید. این آزمایشگاه مجهز به وسایل، تجهیزات و مواد موردنیاز جهت آمادهسازی، استخراج، تشخیص، شمارش و آنالیز گردههای فسیل گیاهی (Fossil Pollen) و گیاهسنگهاPhytoliths) ) و همچنین انجام مرحله آمادهسازی نمونهها جهت انجام سنیابی رادیوكربن، تجهیزات خودکار آب و هواشناسی و دستگاه پرتال هواشناسی میباشد.
آزمایشگاه ژئومورفولوژی و رسوبشناسی
این آزمایشگاه با اهداف خدماترسانی به دروسی كه نیازمند كارهای آزمایشگاهی ژئومورفولوژی میباشند و همچنین انجام امور آزمایشگاهی اعضای هیأت علمی و دانشجویان دوره های تحصیلات تكمیلی در راستای امور پژوهشی و رساله-های دانشجویی تجهیز شده است. در حال حاضر این آزمایشگاه امكان انجام كارهای آزمایشگاهی را در زمینههای گرانولومتری، مورفومتری، مورفوسكوپی، كلسیمتری و PH متری رسوبات دارد.
كارگاه فتوگرامتری و تفسیر عكسهای هوایی
كارگاه فتوگرامتری و تفسیر عكسهای هوایی در راستای ارائه خدمات آموزشی و فراهم ساختن زمینههای پژوهشی در موضوعات مربوط به فتوگرامتری، كاربرد عكسهای هوایی و ماهوارهای، فتوژئولوژی، تهیه نقشههای ژئوموفولوژی و نقشههای كاربری زمین و سایر نقشههای موضوعی ایجاد شده است. در حال حاضر این كارگاه مجهز به انواع سیستمهای استرئوسكپی از جمله استرئوسكپهای رومیزی و میلههای استرئومیكرومتر به اضافه استرئوسكپ آموزشی Zoom و امكانات كمك آموزشی نظیر ویدئو پروژكتور میباشد. تجهیزات فتوگرامتری این كارگاه شامل دستگاههای تبدیل آنالوگ، دستگاه نیمه تحلیلی و Soft Copy میباشد. در كنار تجهیزات فوق، عكسهای هوایی در مقیاس های مختلف و سری كامل عكسهای هوایی ایران متعلق به سال 1335 با مقیاس 1:55000 در آرشیو این مجموعه نگهداری میگردد. این كارگاه برای استفاده اساتید و دانشجویان رشتههای كارتوگرافی و سنجش از دور، جغرافیای انسانی و جغرافیای طبیعی در سه مقطع كارشناسی، كارشناسی ارشد و دكتری راهاندازی شده است.
كارگاه GIS و سنجش از دور
: این كارگاه جهت ارائه خدمات آموزشی و فراهمسازی زمینههای پژوهشی در موضوعات مربوط به GIS، كارتوگرافی رقومی و سنجش از دور ایجاد شده است. در حال حاضر این كارگاه مجهز به سختافزار و نرمافزارهای متداول در زمینه های فوق میباشد و دانشجویان مقاطع مختلف گروههای جغرافیای طبیعی، كارتوگرافی و جغرافیای انسانی در قالب دو كارگاه از آن استفاده می نمایند.
کارگاه برنامهریزی شهری و روستایی
گروه جغرافیای انسانی دارای یک کارگاه با ظرفیت 30 نفر به منظور برگزاری دروس کارگاهی گرایشهای برنامهریزی شهری و روستایی است. این کارگاه در طبقه دوم ساختمان شماره 2 واقع است.
آرشیو نقشههای توپوگرافی و زمین شناسی
این آرشیو شامل مجموعهای از سری كامل نقشههای توپوگرافی پوشش سراسری ایران با مقیاسهای 1:50000و 1:250000، نقشههای زمین شناسی پوشش سراسری ایران با مقیاس های 1:100000 و 1:250000 و 1:500000 و نیز نقشههای موضوعی میباشد كه دانشجویان مقاطع مختلف تحصیلی جهت دروس تخصصی خود از آنها استفاده میكنند.
اطلاعات تکمیلی
پذیرش دانشجو
پذیرش دانشجو در دانشکده جغرافیا از میان داوطلبان رشتههای انسانی، تجربی و ریاضی، از طریق کنکور سراسری انجام میپذیرد. ظرفیت پذیرش سالانه برای دوره کارشناسی حدود 60 نفر، دوره کارشناسی ارشد حدود 130 نفر و دوره دکتری حدود 35 میباشد.
قطبهای علمی دانشکده جغرافیا
قطبهای علمی در دهههای اخير توسط مجامع علمی در جهان ايجاد شده و توسعه يافته است. اهداف عمده قطبهای علمی عبارت است از: ايجاد رقابت سالم، نوآوری، ارتقای کيفيت و توليد دانش فنی. انتظار میرود از رهگذر ايجاد قطبهای علمی سطح آموزش و پژوهش در کل کشور ارتقا يابد و برای حل مسائل و معضلات اساسی کشور از طريق رشد فناوری چارهجويی شود. قطبهای علمی دانشکده جغرافیا عبارتند از: قطب علمی برنامهریزی روستایی، قطب علمی مطالعات محیط طبیعی و قطب علمی برنامهریزی و توسعه پایدار گردشگری
آموزشهای آزاد
دفتر آموزشهای آزاد دانشکده جغرافیا با عنایت به محدودیت ظرفیتهای موجود در سیستم رسمی آموزشی و براساس آییننامه دورههای آموزش عالی در قالب دورههای آموزشی کوتاه مدّت به برگزاری کلاسهای آموزشی ArcGIS، ENVI، SPSS، ICDL، روش تحقیق و دورههای موردنیاز سازمانها، ادارات و مهندسان مشاور اقدام مینماید.
امور فرهنگی و دانشجویی
دانشگاه امروزه در سطح جهانی علاوه بر کارکرد و وظایف آموزشی و پژوهشی، وظایف جدیدی در عرصه فرهنگی و اجتماعی برعهده گرفته است که از جمله میتوان به نقش فرهنگسازی و جامعهپذیری اشاره کرد. بهعبارتدیگر، اگرچه دانشگاه برای تولید دانش و تربیت افراد متخصص همت میگمارد و برای اشتغال آینده آنها در اجتماع تلاش میکند، اما می-بایست هنجارها، ارزشها و باورهایی در دانشجویان درونی شود که با محیط شغلی آینده آنها مناسبت داشته باشد و این رفتارها و هنجارها چیزی نیستند که منحصراً در کلاسهای رسمی تحقق پیدا کنند. در دانشکده جغرافیا بهمنظور گسترش فعالیتهای دانشجویی، تشکلها، کانونها و انجمنهای علمی متعددی از قبیل بسیج دانشجویی، انجمن اسلامی، انجمن اسلامی مستقل، تشکل جامعه اسلامی دانشجویان و انجمنهای علمی در رشتههای مختلف فعال میباشند.
موسسه جغرافیا
موسسه جغرافیای دانشگاه تهران در سال 1340 بهعنوان دومین موسسه تحقیقاتی این دانشگاه راهاندازی شد. هدف این موسسه، انجام فعالیتهای علمی-پژوهشی، بنیادی و کاربردی در زمینه علوم جغرافیایی و کشورشناسی بوده و بهمنظور پاسخگویی به نیازهای کنونی، ساختار تشکیلاتی جدیدی برای آن در نظر گرفتهشده است. در حال حاضر این موسسه دارای هشت گروه تخصصی برای انجام طرحهای ملی، منطقهای و محلی است. موسسه جغرافیا در طول دوره فعالیت خود با بهرهمندی از دانش و تجارب اساتید دانشگاه و پژوهشگران برتر کشور، طرحهای تحقیقاتی گوناگونی را در ابعاد ملی به انجام رسانده است و با انتشار نتایج پژوهشها، سهم شایستهای در تولید علم و ارائه خدمات پژوهشی به سازمانها و دستگاههای اجرایی کشور داشته است. این موسسه پژوهشی در حال حاضر با انتشار منظم چهار مجله علمی- پژوهشی (سه مجله به زبان فارسی و یک مجله به زبان انگلیسی)، انجام پروژههای تحقیقاتی برای سازمانها و دستگاههای اجرایی کشور و برگزاری دورهها و کارگاههای تخصصی در شاخههای مختلف علوم جغرافیایی به فعالیتهای خود ادامه میدهد.
